تعامل پدر با گدای دوره گرد
**نان از تو،
شیر از ما
(خاطره‌ای از اقتصاد مقاومتی در کوچه‌های قدیم)**
در روزگاری که هنوز گداها **کارت‌خوان، QR کد و درگاه پرداخت آنلاین** نداشتند و نظام بانکی هم برای تکدی‌گری تسهیلاتی فراهم نکرده بود، اقتصاد گدایی بر یک اصل ساده استوار بود:
**نان بده، دعا بگیر.**
آن روزها گدایان محترم با یک کیسه کهنه و صدایی تمرین‌دیده در کوچه‌ها می‌گشتند و با لحنی که نصفش دعا بود و نصفش تهدید نرم می‌گفتند:
«خیر ببینی مادر… یه تکه نان بده.»
خانه ما هم در آن سال‌ها، در روستایی که بیشتر به **جغرافیای فقر شبیه بود تا محل سکونت انسان**، یکی از ایستگاه‌های ثابت این کاروان دعا و نان بود.
پدرم مردی بود **پاک‌دل، مؤمن و کمی هم ساده**؛ یعنی اگر کسی به او می‌گفت دنیا فردا تمام می‌شود، احتمالاً اول می‌پرسید:
«قبلش چایی بخوری یا نه؟»
یک روز ظهر، گدایی در خانه ما را زد.
پدر در را باز کرد.
گدا با صدای کش‌دار گفت:
«خدا خیرت بده… یه تکه نان بده.»
پدر لحظه‌ای فکر کرد.
آن روزها در خانه ما **پول نقد تقریباً مثل الماس کمیاب بود** و اتفاقاً آن روز **نان هم نداشتیم**.
اما در حیاط خانه ما یک دارایی استراتژیک وجود داشت:
**یک گاو که تازه دوشیده شده بود.**
پدر با همان سادگیِ عارفانه گفت:
«نان که نداریم… ولی شیر گاو تازه داریم.»
گدا که فکر می‌کرد الان کاسه‌ای شیر می‌گیرد و می‌رود، لبخند زد.
اما پدر ادامه داد:
«بیا با هم **نان و شیر بخوریم.
نان از تو…
شیر از ما.**»
گدا لحظه‌ای مکث کرد.
احتمالاً در ذهنش داشت **قواعد اقتصاد تکدی‌گری** را مرور می‌کرد.
طبق آیین‌نامه نان‌گیری، گدا باید نان بگیرد، نه اینکه **سرمایه اولیه را هم خودش بیاورد**.
ولی از آنجا که پیشنهاد همراه با شیر تازه بود، وسوسه شد.
در همین هنگام مادرم که زنی **تلخ، قاطع و صاحب غیرتی فولادی** بود، از داخل صحنه را فهمید.
وقتی شنید قرار است **نان گدایی وارد حریم خانه شود**، قاطعانه اعلام کرد:
«نان گدایی توی این خانه خورده نمی‌شود.»
پدر که اهل جدل با مادر نبود، سریع راه‌حل پیدا کرد:
«خب… بیرون می‌خوریم.»
و این‌گونه بود که **اولین پیک‌نیک اقتصادی مشترک میان یک گدا و یک خانواده روستایی** در کوچه برگزار شد.
پدر، گدا و برادر بزرگم **علی** ـ که در آن زمان طفلی بود که هنوز معصومیتش کامل از دست نرفته بود ـ در کوچه نشستند.
یک کاسه هم از همسایه قرض گرفتند.
شیر تازه گاو در آن ریخته شد.
گدا کیسه‌اش را باز کرد و چند تکه **نان حاصل یک صبح کامل تکدی‌گری** را بیرون آورد.
نان‌ها خرد شد.
در شیر فرو رفت.
و عملیات **ترید نان و شیر** آغاز شد.
پدر با اشتهای یک کارگر روستایی می‌خورد.
علی با سرعت یک نوجوان گرسنه.
گدا هم ابتدا با رضایت نگاه می‌کرد…
اما کم‌کم متوجه شد یک اتفاق اقتصادی خطرناک در حال وقوع است.
**سرمایه نان او داشت به سرعت مصرف می‌شد.**
هر لقمه‌ای که پدر و علی برمی‌داشتند، موجودی کیسه گدا کاهش می‌یافت.
چند دقیقه بعد، گدا با نگرانی به ته کیسه نگاه کرد.
تقریباً **تمام نان‌های صبحش تبدیل به ترید نان‌شیر شده بود**.
در نهایت وقتی آخرین تکه نان هم در کاسه شیر غرق شد، گدا دیگر نتوانست سکوت کند.
با صدایی که دیگر چندان شبیه صدای دعاکننده‌ها نبود، گفت:
«آقا… این چه کاریه؟!
از صبح در این کوچه و آن کوچه نان جمع کردم…
همه‌اش را خوردید!»
پدر که هنوز مشغول ترید آخرین لقمه بود، گفت:
«خب تو هم خوردی دیگر.»
گدا که احساس می‌کرد در یک **سرمایه‌گذاری شکست‌خورده** گرفتار شده، شروع کرد به اعتراض و کمی هم ناسزا.
همین لحظه مادرم که از دور صحنه را زیر نظر داشت، وارد میدان شد.
مادر اصولاً با **ناسزا در کوچه ما** مشکل داشت.
در نتیجه بدون ورود به بحث‌های اقتصادی، با چند حرکت سریع و قاطع، گدا را از میدان خارج کرد.
گدا که هم **سرمایه نانش را از دست داده بود** و هم **چند ضربه آموزشی دریافت کرده بود**، در حالی که غرغر می‌کرد محل را ترک کرد.
پدر کاسه را لیسید، آهی از رضایت کشید و گفت:
«شیر گاو امروز واقعاً چسبید.»
و این‌گونه بود که در تاریخ اقتصاد روستای ما ثبت شد:
تنها معامله‌ای که در آن
**گدا نان آورد،
ما شیر دادیم،
و در نهایت
گدا هم نان را باخت، هم دعوا را.**
:::
